09-04-08

6/8 Canada krijgt een eigen grondwet

Hoewel Canada sinds de Westminster Conferentie in 1931 vrijwel geheel onafhankelijk was lag het laatste woord aangaande bijvoorbeeld wijzigingen in de Canadese staatsinrichting of van de Britse wetten die Canada's grondwet vormde nog altijd bij het parlement van Groot-Brittannië en alle wijzigingen in die wetten die Canada wilde doorvoeren moesten aan het parlement in Londen worden voorgelegd ter goedkeuring. Trudeau's regering wilde aan deze situatie een einde maken en op aandringen van de Canadese regering nam het Britse parlement in 1982 de Canada Act aan die alle bevoegdheden aangaande Canada volledig aan dat land liet. Trudeau voerde in dat jaar tevens het Canadian Charter of Rights and Freedoms waarin rechten en vrijheden in zijn vastgelegd. Beide acties van Trudeau's regering zijn nog steeds controversieel, met name de Charter die op veel verzet stuitte. Om de Charter door de Canadees Parlement goedgekeurd te krijgen en door de provincies gerattificeerd te worden werd Trudeau gedwongen hierin een clausule in op te nemen waarbij zowel provinciale regeringen als de Federale overheid in Ottawa de bevoegdheid kregen delen van het Charter voor onbepaalde tijd nietig te verklaren. Deze clausule is tot op heden nog nooit gebruikt.

Mulroney

Minister-president Brian Mulroney kijkt samen met de Amerikaanse en Mexicaanse presidenten toe tijdens de ondertekening van het NAFTA-verdrag
Minister-president Brian Mulroney kijkt samen met de Amerikaanse en Mexicaanse presidenten toe tijdens de ondertekening van het NAFTA-verdrag

Bij de Federale verkiezingen van 1984 werden de Progressief Conservatieven van Brian Mulroney de grote winnaars. Onder Mulroney verbeterde de relatie met de Verenigde Staten aanzienelijk en Mulroney had een goede persoonlijke band met president Ronald Reagan. Eén van Mulroney's doelen als minister-president was de totstandkoming van een vrijhandelsverdrag met de Amerikanen. De kwestie was niet geheel onomstreden in Canada waar tegenstanders van de overeenkomst die uiteindelijk in 1989 werd gesloten, het Canada-United States Free Trade Agreement, de vrees uitspraken dat het Amerikaanse bedrijven te veel invloed in Canada zou geven. De overeenkomst zou enkele jaren later, in 1992, uitgebreid worden na toetreding van Mexico en de totstandkoming van het Noord-Amerikaanse Vrijhandels Overeenkomst, het NAFTA.

Op buitenlands gebied liep Canada onder Mulroney meer in de pas met haar traditionele bondgenoten en vooral met de VS en in 1990 liep Canada voorop in de veroordeling van de Iraakse bezetting van Koeweit. Canada deed, bescheiden, mee aan de militaire operatie die in 1991 onder VN vlag Saddam Hoesseins troepen uit Koeweit verdreven. Canada leed geen verliezen ten gevolge van de oorlog maar het was de eerste maal sinds de Koreaoorlog dat Canadese troepen in gevechtshandelingen waren betrokken nadat de diverse Liberale regeringen de nadruk op VN "vredesmissies" legde.

De door Trudeau doorgedrukte grondwet was door de provincie Québec nimmer ondertekend en in de eerste jaren van zijn minister-presidentschap probeerde Mulroney deze grondwet zodanig te wijzigen dat het voor de Franstalige provincie beter verteerbaar werd. In 1987 werd het zogenaamde Meech Lake Akkoord gesloten en aan de 10 provincies voorgelegd maar het verkreeg niet de vereiste goedkeuring. Het 5 jaar later in Charlottetown gesloten Charlottetown Akkoord deed een nieuwe poging de grondwet aan te passen en ditmaal werd het akkoord aan het volk voorgelegd in een nationaal referendum. De tanende populariteit van de regering, die een jaar eerder het zeer onpopulaire GST (goederenbelasting vergelijkbaar met de BTW) had ingevoerd, was er mede debet aan dat dit akkoord niet door het referendum werd goedgekeurd.

De goederenbelasting, het afgekeurde Charlottetown Akkoord en een economische neergang aan het begin van de jaren 1990 leidde tot het aftreden van Mulroney ten gunste van de nieuwe leider van de Progressief-Conservatieven, Kim Campbell die in 1993, voor slechts vijf maanden, Canada's eerste vrouwelijke minister-president werd. In de door haar voor het najaar van 1993 uitgeroepen Federale verkiezingen kregen de Progressief-Conservatieven echter een enorme klap te verwerken en kwam de Liberale Partij, ditmaal onder leiding van Jean Chrétien aan de macht en werd de PC gereduceerd tot slechts 2 zetels in het Federale Parlement.

Chrétien, Martin en Harper

De mislukte pogingen om Québec met de grondwet te verzoenen en een groeiend nationalisme in de Franstalige provincie leidde in het begin van Chrétien's regeerperiode opnieuw tot een referendum over mogelijke onafhankelijkheid van Québec. Ditmaal was de uitkomst van het referendum tot op het laatste moment onzeker en uiteindelijk werd het slechts zeer nipt met 50,58% - 49,42% van de uitgebrachte stemmen afgewezen.

Economisch gezien ging het na de recessie van het begin van het decennium in het midden van de jaren 1990 weer beter met het land. De Liberalen, die in de verkiezingscampagne van 1993 hadden beloofd de GST weer te zullen afschaffen sloegen die belofte in de wind toen ze aan de macht waren gekomen, mede door de economisch slechte situatie van dat jaar. Het financiële beleid van de regering zorgde er echter in de loop van Chrétien's regeerperiode voor dat Canada als enige G7-lid een begrotingsoverschot kende. De waarde van de Canadese Dollar was echter in die zelfde periode fors gedaald ten opzichte van de Amerikaanse munt.

Inzake volksgezondheid kwam tijdens het Liberale bewind langzaamaan meer en meer kritiek op de "universele gezondheidszorg" die, meestal gratis, iedere Canadees dezelfde zorg leverde. Vele miljarden dollars die keer op keer in de gezondheidszorg werden gepompt losten echter niet de steeds langer wordende wachtlijsten op en ankele provincies begonnen te experimenteren met gedeeltelijke private zorg, los van het overheidssysteem. Slechts weinig succes kwam hieruit voort echter doordat geen enkele politicus de moed had serieus het debat over het "ideale" zorgsysteem van Canada te openen. Vele doktoren verlieten Canada om in de VS werkzaam te worden en in vele steden is er een nopend tekort aan huisartsen en specialisten.

In 1999 kreeg de map van Canada een ander uiterlijk toen op 1 april van dat jaar de Northwest Territories werd opgesplitst en het oostelijk deel een semi-autonoom thuisland voor de Inuit werd onder de naam Nunavut.

06:00 Gepost door Hexana in Geschiedenis | Permalink | Commentaren (0) | Tags: canada, geschiedenis, independance |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.